INNLEDNING PROGRAMMENE SPŲRSMÅL OG SVAR
Um frjįlsan hugbśnaš Linux Knoppix Linux og Windows

samba

LINUX OG WINDOWS: ĮREKSTRAR EŠA SAMVINNA?


Vandamįliš

Fólk notar venjulega mismunandi forrit į mismunandi stżrikerfum.
iTunes? Veršur aš vera Apple OSX. Office XP? Veršur aš vera Microsoft stżrikerfi. OpenOffice.org? Veršur aš vera Linux.

Veršur aš vera?

Ef žś hefur lesiš svona langt hefuršu kannski spurt žig "Afhverju get ég ekki notaš hvaša forrit sem ég vil meš vélbśnašinum mķnum?"

Góš spurning.

Ķ megin atrišum er mögulegt aš keyra hvaša forrit sem er meš hvaša stżrikerfi sem er. Žaš gętu veriš einhver tęknileg atriši sem žarf aš leysa, en žau eru venjulega mun minna vandamįl en lagaleg atriši.

Mesta hindrunin viš aš nota forrit eins og žér hentar, eša breyta žvķ svo hęgt sé aš nota žaš meš öšrum stżrikerfum, er lögš į af forritaranum. Meš žvķ aš nota forritiš, samžykkir žś reglur forritarans (notendaleyfi), jafnvel žótt žś hefur ekki skrifaš undir neinn samning.

Ef forritiš sem žś notar er frjįls hugbśnašur, getur žś notaš žaš eins og žér lķkar, meš žeim vélbśnaši og stżrikerfi sem er. Žessi sveigjanleiki er einkenni frjįlss hugbśnašar. Meš frjįlsum hugbśnaši eru einu vandamįlin sem žarf aš leysa tęknileg og eina spurningin sem žarf aš spyrja er "Hefur einhver gert śtgįfu af žessu forriti sem hentar vélbśnašinum mķnum og stżrikerfi?"

Gott dęmi er OpenOffice.org hugbśnašurinn sem fylgir žessum geisladiski. Geisladiskurinn inniheldur tvęr śtgįfur af forritinu, Linux śtgįfu og Windows śtgįfu. Linux śtgįfan er žegar tiltęk meš žvķ aš ręsa Snųfrix, į mešan Windows śtgįfuna er hęgt aš setja inn į harša diskinn žinn. Žaš er einnig til Mac OS X śtgįfa, en hśn fylgir ekki vegna skorts į geymsluplįssi.

Ólķkt OpenOffice.org er Microsoft Office ekki frjįls hugbśnašur, og er ekki ašgengilegt į öllum stżrikerfum. Enginn nema Microsoft getur gert breytingar į Microsoft hugbśnaši vegna žess aš frumkóšanum er haldiš leyndum. Microsoft Office er til fyrir notendur Windows og Apple stżrikerfa, en ekki fyrir Linux.

Afhverju ekki? Žaš eru engar tęknilega įstęšur fyrir žvķ aš Microsoft Office ętti ekki aš vera til fyrir Linux. Žaš eru reyndar engar gildar višskiptalega įstęšur fyrir žvķ heldur, žvķ greinilega er fólk tilbśiš til aš borga fyrir žetta forrit, jafnvel žeir sem nota Linx. Eina mögulega śtskżringin er aš Microsoft berst viš aš halda einokunarstöšu sinni [1] [2] ķ hugbśnašargeiranum. En til žess veršur fyrirtękiš aš binda notendur sķna viš Windows stżrikerfiš. Ef Microsoft forrit vęri hęgt aš keyra į Linux stżrikerfinu vęru tölvunotendur ekki eins hįšir Microsoft vörum.


Lausn: Opnir Stašlar

Kannski hefuršu ekki įhuga į aš keyra Microsoft Office į Linux. En vissulega hefšir žś ekkert į móti žvķ aš borga minna fyrir Microsoft Office? Kannski hefuršu aldrei keypt Microsoft Office vegna žeirrar einföldu įstęšu aš žaš kostar of mikiš? Mikilvęg hlišarįhrif einokunar Microsoft er uppblįsiš verš į Office hugbśnaši.

Ef žś hefur notaš Office hugbśnašinn ęttir žś aš athuga ferkar OpenOffice.org forritiš sem fylgir žessum geisladiski. OpenOffice.org er mikils virši, ekki ašeins vegna žess aš žaš kostar ekkert, ekki ašeins vegna žess aš žaš er Microsoft Office-samhęft heldur fyrst og fremst vegna žess aš žaš notar opiš skrįarsniš. Žegar allir sameinast um aš nota sama opna skrįrsnišiš kallast žaš opinn stašall.

Hvaš er opinn stašall? Opinn stašall žżšir aš jafnvel žótt žś notir annaš tölvupóstforrit en ég žį getur žś lesiš póstinn frį mér vegna alžjóšlegs samkomulags um hvernig tölvupóstur į aš vera snišinn [3]. Viš žurfum ekki aš vita neitt um tölvupóstforrit hvors annars, viš žurfum ašeins aš komast aš samkomulagi um sniš skeytisins. Opnir stašlar tryggja aš mismunandi forrit vinna saman. Žaš er engin fyrirstaša aš nota hugbśnaš ķ verslunarskyni og frjįlsan hugbśnaš saman ef viš notum opna stašla.


Žegar viš höfum ekki opna stašla

Ķmyndašu žér aš ég sendi žér skjal sem er ólesanlegt og sķšan biš žig um aš kaupa sérstakt forrit til aš "aflęsa" skilabošin sem ég senti žér! Jafnvel žótt žś samžykktir aš gera slķkt yršir žś lķklega reiš/reišur. Svona kerfi gerir samskipti og samvinnu erfišari. En žetta gerist į hverjum degi! Į hverju degi kaupir fólk sérstök kerfi til aš lesa eigin skjöl. Ólķkt tölvuskeytunum sem žś fęrš, eru Word skjöl (ķ .doc sniši) ķ raun leynileg skjöl sem žś veršur aš "aflęsa" įšur en žś getur lesiš žau! Žaš er ekkert alžjóšlegt samkomulag um snišiš į Office skjölum eins og er fyrir tölvuskeyti.

Ef žś spyršir hversu miklum fjįrmunum rķkisstjórnir og fyrirtęki hafa eytt ķ aš kenna fólki aš skrifa leynileg skjöl, og berš žaš saman viš žį upphęš sem fariš hefur ķ aš stušla aš opnum stöšlum - t.d. meš žvķ aš auka notkun opna skrįarsnišsins (.sxw) frį OpenOffice.org, eša meš žvķ aš styšja forritarana sem bśa til OpenOffice.org - vęri svariš skammarlegt. Samt sem įšur er meirihluti fólks upptekiš af "naušsyn" žess aš lesa leynilega .doc snišiš frekar en aš stušla aš opnum stöšlum.


Hvaš ętti ég aš gera?

Žś heldur kannski aš ekkert af žessu komi žér viš. Žegar öllu er į botninn hvolft, žį bjóst žś ekki til forritiš og ekki samdir žś stašlana! En žaš ert žś sem įkvešur hvaša forrit žś vilt nota. Og enginn getur komiš ķ veg fyrir aš žś notir frjįlsan hugbśnaš meš opnum skrįarsnišum!

Meš frjįlsum hugbśnaši ertu ekki lengur hįšur einum seljanda. Žś žarft ekki lengur aš leigja hugbśnašinn žinn, žś įtt hann. Enginn hugbśnašur er fullkominn, en viš trśum žvķ aš žeir einstaklingar og samtök sem byrja aš nota frjįlsan hugbśnaš nśna munu kynnast fęrri vandamįlum og minni kostnaši viš uppfęrslur ķ framtķšinni.

Viš vonum aš žessi geisladiskur mun sannfęra žig um aš heimur frjįlss hugbśnašar hefur mikiš upp į aš bjóša. Frjįls hugbśnašur er ekki endilega žaš sama og Linux. OpenOffice.org Hugbśnašurinn į žessum geisladiski er frjįls hugbśnašur meš opnum skrįarsnišum og keyrir į Windows. Žetta er kannski bestu rökin fyrir aš nota frjįlsan hugbśnaš: frjįls hugbśnašur er sveigjanlegur hugbśnašur.